Köşe Yazısı

Çin’de İslam Mimarisi

Çin’in İslam mimarisi iki kategoride sınıflandırılabilir. Birincisi ülke çapında bulunan Hui azınlık camileri ve imam türbeleridir. Bu tip mimariler özünde Han tarzı mimariden islami etkinliklerin ihtiyaçlarına göre değiştirilmiştir. Diğeri ise Sincan bölgesinde çok yaygın olan ve Uygur azınlıklarına özgü camiler ve mezarlardır. Bu tip İslam mimarisi Orta Asya kültürel geleneklere yakın, yapı ve süsleme tarzı bakımından eşsiz bir özelliğe sahiptir.

Anakara’daki Hui Azınlığına Has Camiler

İslam, Çin’e Tang hanedanı Zhenguan döneminde (627-649) altın çağını yaşarken girmiştir. O zamanki deniz ticareti eşi görülmemiş bir şekilde gelişmiştir ki ‘Deniz İpek Yolu’ meydana çıkmıştır. Bu süreçte, Arap ve Farslı Müslüman tüccarlar öncülüğünde Çin’in kıyı alanlarında kıymetli İslam kültürü izleri bırakılmıştır. Aralarında en ünlü olanları Guangzhou Huaisheng Camii, Quanzhou Shengyou Camii, Hangzhou Fenghuang Camii ve Yangzhou Xianhe Camii kıyı bölgesinde en büyük dört cami olarak bilinir.

Huaisheng Camii/Guangzhou

Anakara’daki Müslüman camiler ilk önce Orta Asya’daki mimari tarzı doğrudan kullanmış veya bu tarzdan etkilenmiştir. Daha sonra Çin kültürünün derinleşen etkisi ile Han tarzı mimarinin teknik, malzeme, zanaat ve geleneksel düzeni kullanılmaya başlamış; İslami içeriğe göre Çin Hui azınlık milletinin İslam mimarisi yaratılmıştır. Ming Hanedanlığının başlarında Anakara’daki İslam mimarisi, genel yerleşim düzeninden bağımsız binaların dış görünüşü, yapısı ve malzemesine kadar her açıdan bölgenin gelenekselliği tamamen kabul edilmiştir.

Ming döneminin sonlarında camilerin çoğunluğu geleneksel Siheyuan evlerinin modelini kullanmıştır. Ancak yönü Mekke’deki Kabe’ye doğru değiştirilmiştir. İbadet alanının yetersiz olacağı zamanlar için orta eksenin arkası uzatılmıştır. Xi’an Huajuexiang Camii çok avlulu tarzı kullanan en tipik örnektir.

Niujie Camii/Pekin

Çin İslam mimarisi ahşap mimarilerin ölçüsünden etkilenmiştir. Genelde tek bir bina olup büyüklüğü fazla değildir. Olabildiğince daha çok Müslümanın ibadet etmesi için ana salonla birleştirilerek büyük bir alan oluşturulmuştur. Böylece binaların çatıları bağlanarak yan taraftan bakınca inişli ve çıkışlı bir açı meydana gelmiştir. Bu mimari, Çin İslam mimarisinde özel ‘goulianta’yı oluşturmuştur.

Minare, diğer adıyla Nur Kulesi, Müslümanları ibadete çağırmak için kullanılır; İslamın simgesidir. Benzersiz tarzı ile Guangzhou Huaisheng Camii minaresinin benzerini Arap ülkelerinde bile bulmak biraz zordur. Sadece, Irak Spire’deki Samarra Ulu Camii (MS 848-852) gibi benzerlik gösteren yapılar vardır. Bu özel kule olarak da adlandırılan kutsal camiler Huaisheng veya Nur Camii diye de bilinirler.

Sincan Uygur Camileri

Uygur camilerinin büyük çoğunluğu Sincan bölgesinde bulunur. 10. yüzyılda İslam, Sincan bölgesinde yayılmaya başladığından beri, mevcut olan Sincan geleneksel halk evlerinin temelinde olan Hui mimari sisteminden farklı bir tip İslam mimari yapısı yaratılmıştır.

Yapının Uygur cami avlusunun düzeni bahçe tarzı olmasına karşın genel görünüşüyle net olmayan bir eksen üzerindedir; nispeten bağımsız ve canlıdır. Caminin iç kısmı kışın kullanma amaçlı yapılırken caminin dış avlusu ise yazın kullanma amaçlı tasarlanmıştır. Ahşap çerçeveler kullanılarak yapılan salon ve topraktan yapılmış kubbeler ile süslenmiştir. Sincan’ın en eski camisi olan Kaşkar Camisi 140 ahşap sütundan oluşan ibadet salonuna sahiptir. Çin’de en çok ahşap sütundan oluşan camii olarak bilinir. Bu salonun içinde bulunması akıllara salon şekli açısından en klasik olan İspanya’daki Büyük Cordoba Cami’yi getirir.

Iydgah Camii/Kaşgar

Uygur Caminin büyük giriş kapısı, önemli bir semboldür. Giriş kapısının tasarımına bakarak Uygur camilerinin seviyesini ve konumunu görebiliriz. Yaygın görülen iki uzun minare, sivri kemerler, gömmeli kapılar ve İran tarzı kapı işlemeleri vardır.

Zengin süslenme çeşitleri bütün İslam mimarlığının özelliğidir. İspanya’daki Alhambra Sarayı’nın nefes kesen güzelliği insanların durup bu yapıya bakmadan geçmemesine sebep olur. Ayrıca Sincan camilerinin iç süslemeleri ve renk zenginliği de mükemmeliyetin zirvesindedir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: