Köşe Yazısı

Afganistan’daki mevcut durumun Uygurlara etkisi

Taliban, Afganistan’da 15 Ağustos’ta ülkenin kontrolünü ele geçirerek yönetime el koydu. Afgan ordusunun ve hükümetinin savaşmadan ülkeyi Taliban’a teslim etmesiyle birlikte son birkaç gündür ülkede kaos ve panik havası hakim. Taliban’dan korkan Afgan halkının belli bir kesimi ülkeyi terk etmek için yoğun çaba harcıyor.

Taliban’ın 25 yıl sonra Afganistan’da tekrar yönetime gelmesi elbette hem Afganistan’da hem de bölgede statükoyu değiştirebilir. Bir de meselenin Uygur boyutu var. Hali hazırda Amerika’nın desteğiyle Afganistan’da faaliyet yürüten Doğu Türkistan İslam Hareketi (Türkistan İslam Partisi) adlı örgüte bağlı 1500’ün üzerinde Uygur militan var.

Taliban’ın lideri olarak bilinen Molla Abdul Gani Birader liderliğindeki bir heyet, 27 Temmuz’da Çin’i ziyaret ederek Wang Yi ile görüşmüştü. Bu görüşmede Pekin tarafı Taliban’a
Doğu Türkistan İslami Hareketi (ETIM) isimli örgütle kararlı şekilde mücadele etmesini söyledi.

Taliban’ın sözcülerinden Naeem ise 28 Temmuz’da Twitter üzerinden yaptığı açıklamada Taliban heyetinin Çin’e, Afgan topraklarının hiçbir yabancı ülkeye karşı kullanılmasına izin vermeyeceklerine dair güvence verdiğini söyledi.

Taliban’ın Çin ile anlaşmış olması, Afganistan’da bulunan Doğu Türkistan İslam Hareketi ve diğer Uygur şahıslar için yakın gelecekte bir tehdit oluşturabilir. Taliban, Afganistan’da bulunan Uygurları öldürebilir veya Çin’e teslim edebilir. Ancak henüz herşey çok sıcak. Taliban şu anda uluslararası kamuoyuna insan haklarına saygılı olacağı mesajını vermekle meşgul. Şu anda Uygurları ve Çin ile anlaşmasını düşünecek zamanları yok. Ancak önümüzdeki birkaç ay sonra ortalık sakinleştiğinde ve Taliban yönetime tam olarak yerleştiğinde Uygurlar için Afganistan pek güvenli bir yer olmayabilir.

Öte yandan bir diğer ihtimal ise Taliban’ın 1990’lı yıllarda Afganistan’da yönetime geldiğinde Uygurlara kucak açtığı, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nden gelen binlerce Uygur militanı bünyesine kattığı gerçeği göz önüne alındığında bugün Afganistan’da kontrolü yeniden ele almasıyla birlikte Uygurlara yeniden kucak açabileceği yönündedir. Çünkü Taliban, kendi profilini çizerken İslami profille kendisini tanıtmaktadır. Her ne kadar 27 Temmuz’da Pekin’de Çin’e bir söz vermiş olsa da yakın zamanda Afganistan’da bulunan Uygurları Çin’e teslim etmesi halinde bugüne kadar çizdiği İslami profilden uzaklaşacak ve itibar kaybedecektir.

Unutulmamalıdır ki Taliban 1990’lı yıllar ve 2000’lerin başında Dünya’daki bütün cihatçılara kucak açan bir merkezdi. El Kaide buna bir örnektir. Bugün ise Taliban’ın kontrol ettiği Afganistan Suriye, Irak, Libya, Yemen gibi bölgelerde savaşan ve buradaki savaşın bitmesiyle birlikte kendilerine barınacak yer arayan Cihatçıların yeni cazibe merkezi olabilir. Öte yandan Taliban’ın Birleşmiş Milletler 5 Daimi üyesinden biri olan Çin’in kendisini resmi olarak tanıdığı ve tam destek veren ülke konumunda olduğu bu günlerde Çin’i de kaybetmek istemeyecektir. Her iki açıdan bakıldığında Taliban’ın hem Uygurlar hem de Çin arasında kısa vadede bir denge politikası izleyeceğini söyleyebiliriz. Ya da bir diğer deyişle bu durum Taliban’ın dış politik olarak en zor sınavı olabilir.

Yurt dışında yaşayan Uygur diasporasına göre ise ağırlıklı olarak Taliban’ın Çin ile görüşmesinden rahatsızlık duyuluyor. Uygur diasporasındaki aydın ve elit kesim, Taliban’a Çin ile olan görüşmesinden dolayı güvensizlik duyuyor. Ancak diasporadaki muhafazakar ve dindar Uygurlar, Taliban’ın nasıl bir politika izleyeceğinin bekleyip görülmesi gerektiği kanaatindeler. Genel anlamda bakıldığında Uygur diasporasının Afganistan’da meydana gelen durumla ilgili belirli bir stratejileri ve planları olmadığı gözlemlenmiştir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: